Czołg Churchill skonstruowano w oparciu o zmodyfikowany projekt czołgu A20, który powstał jeszcze przed 1939 rokiem.

Churchill A22 był brytyjskim, ciężkim czołgiem piechoty z okresu II wojny światowej. Pierwsze prototypy powstały w 1940 roku, a produkcja seryjna trwała w okresie 1941-1945. W sumie powstało ok. 7400 egzemplarzy tego czołgu wszystkich wersji, co czyni go jednym z najliczniej wyprodukowanym brytyjskich czołgów w okresie II wojny światowej.

Pierwsze wersje czołgu Churchill były niedopracowane, awaryjne i mało przyjazne swoim załogom. Jednak do 1942 roku usunięto większość z wad czołgu ujawnionych w toku eksploatacji i okazało się, że Churchill to całkiem udane konstrukcja. Posiadał bowiem silne opancerzenie, dobre zdolności pokonywania przeszkód terenowych oraz niską sylwetkę ułatwiającą maskowanie wozu. Minusami był słabe uzbrojenie oraz niska prędkość maksymalna – jedynie 13 km/h w terenie! W toku produkcji seryjnej powstało kilkanaście wersji tego czołgu. Chronologicznie pierwszą był Churchill I uzbrojony w armatę 2-funtową kal. 40 mm w wieży oraz haubicę kal. 76,2 mm w kadłubie wozu – był jednak wysoce niedopracowany i cechował się wysoką awaryjnością. Niedługo później pojawił się Churchill III – posiadał jako uzbrojenie już tylko nową armatę 6-funtową ROQF kal. 57 mm w wieży oraz lepsze opancerzenie. Bardzo podobna do wersji III była wersja IV – najliczniej produkowana, różniąca się tylko metodą produkcji wieży. Kolejna ważna zmiana przyszła z wersją Churchill VII, która otrzymała jako uzbrojenie główne armatę kal. 75 mm oraz wyraźnie wzmocniony pancerz z przodu wozu. Pojawiła się też wersja VIII posiadająca jako uzbrojenie główne haubicę kal. 95 mm w wieży. Pojawiły się także wersje specjalistyczne Churchilla. Jedną z ciekawszych jest wóz Churchill AVRE uzbrojony w potężny moździerz Petard kal. 290 mm i przeznaczony do niszczenia umocnień przeciwnika czy Churchill Crocodile posiadający z przodu kadłuba miotacz ognia.

Wersje i odmiany

  • Mk IV Churchill I : 303 egzemplarze.
  • Mk IV Churchill I CS : czołg wsparcia, haubica 76 mm, nie produkowany seryjnie.
  • Mk IV Churchill II : 1127 egzemplarzy.
  • Mk IV Churchill II CS : czołg wsparcia.
  • Mk IV Churchill III : 675 egzemplarzy, armata 57 mm, później część czołgów przezbrojono w armatę 75 mm.
  • Mk IV Churchill IV : 1622 egzemplarzy.
  • Mk IV Churchill IV NA 75 : czołg Churchill IV z amerykańską armatą 75 mm, NA – North Africa, zmodyfikowano 200 czołgów.
  • Mk IV Churchill V : haubica 95 mm, 241 egzemplarzy.
  • Mk IV Churchill VI : czołg Churchill IV z armatą Mk V kal. 75 mm, dodatkowe opancerzenie.
  • Mk IV Churchill VII : nowy kadłub, ponad 1600 egzemplarzy.
  • Mk IV Churchill VIII : czołg Churchill VII z haubicą 95 mm.
  • Mk IV Churchill IX : zmodyfikowane czołgi Churchill III i Churchill IV ze wzmocnionym pancerzem, nową wieżą i starą armatą 57 mm.
  • Mk IV Churchill IXLT : Light Turret, czołgi Churchill III i Churchill IV ze wzmocnionym pancerzem i starą wieżą.
  • Mk IV Churchill X : czołgi Churchill VI z pogrubionym pancerzem i wieżą Churchill VII.
  • Mk IV Churchill XLT : modernizacja czołgu Churchill VI ze starą wieżą.
  • Mk IV Churchill XI : czołg wsparcia piechoty, czołg Churchill V zmodernizowany do standardu Churchill VIII.
  • Mk IV Churchill XILT : czołg Churchill XI ze starą wieżą.

Wersje specjalistyczne:

  • Churchill Oke : czołg-miotacz ognia, 3 egzemplarze.
  • Churchill Crocodile : samobieżny miotacz ognia, 800 egzemplarzy.
  • Churchill AVRE : Assault Vehicle Royal Engineers, szturmowy wóz inżynieryjny, 754 egzemplarze.
  • Churchill AVRE Carpetlayer : pojazd saperski z matami do układania przejazdów przez grząskie tereny.
  • Churchill Snake : czołg saperski z ładunkami wybuchowymi Bangalore.
  • Churchill Onion
  • Churchill Goat
  • Churchill Light Carrot
  • Churchill Bridgelayer : czołg mostowy, 200 egzemplarzy.
  • Churchill Ark : czołg mostowy, 50 egzemplarzy.
  • Churchill Lakeman Ark : czołg mostowy.
  • Churchill Great Eastern Ramp : czołg mostowy.
  • Churchill Woodlark : czołg mostowy.
  • Churchill ARV Mk I, Mk II : pancerny ciągnik ewakuacyjny.
  • Churchill BARV : pancerny ciągnik ewakuacyjny.

Dane taktyczno-techniczne

  • Załoga – 6 osób.
  • Masy – masa 38,000 t.
  • Wymiary – długość 7,67 m, szerokość 3,25 m, wysokość 2,79 m.
  • Uzbrojenie – moździerz nadkalibrowy Petard 290 mm, karabin maszynowy Besa 7,92 mm.
  • Opancerzenie – 16-102 mm.
  • Napęd – silnik benzynowy Bedford Twin-Six, moc 261 kW (350 KM).
  • Osiągi – prędkość maksymalna 24,9 km/h, zasięg 193 km.
  • Pokonywane przeszkody – rowy o szerokości 3,05 m, przeszkody wodne o głębokości 1,02 m, ściany pionowe o wysokości 0,76 m.

Literatura i źródło:

1.Trewhitt Philip: Opancerzone wozy bojowe. Warszawa 2000. s. 51, 54.

2.Zasieczny Andrzej: Czołgi II wojny światowej. Warszawa 2005. s. 103-107.

3.Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa 1975.

4.Ubersichtstafel der wichtigsten Panzerfahrzeuge in Sowjetrusland. Stand: 1.2.1944.

Jeśli posiadają Państwo materiały, które mogą uzupełnić lub wzbogacić artykuł prosimy o kontakt za pomocą formularza kontaktowego